Understand the supremacy of knowledge over beauty and wealth, and contrast how wise/good vs foolish/wicked people use resources.
Preview · progress not saved — Chapter 1 is free
बुद्धिमान् विरुद्धम् मूर्खः।
बुद्धिमन्तः अध्ययनं कुर्वन्ति, मूर्खाः कलहं कुर्वन्ति।
विद्यां विना सौन्दर्यस्य निष्फलत्वम्।
यदि कश्चित् पुष्पम् अतीव सुन्दरम् अस्ति परन्तु तत्र सुगन्धः नास्ति, तर्हि किं भवान् तत् धारयति? तथैव, यदि कश्चित् जनः उच्चकुले जातः, रूपवान् च अस्ति, परन्तु तस्य पार्श्वे विद्या नास्ति, तर्हि सः न शोभते। एतादृशः जनः 'किंशुक' (पलाश) पुष्पम् इव अस्ति।
रूपयौवनसम्पन्नाः... तथा काव्यशास्त्रविनोदेन...
रूपयौवनसम्पन्ना विशालकुलसम्भवाः।
विद्याहीना न शोभन्ते निर्गन्धा इव किंशुकाः।।
अन्वयः – रूपयौवनसम्पन्ना: विशालकुलसम्भवा: (परन्तु) विद्याहीना: (जनाः) निर्गन्धा: किंशुका: इव न शोभन्ते।
भावार्थः – येषां सुन्दरं रूपम् अस्ति, यौवनम् अस्ति, उत्तमे कुले जन्म अपि प्राप्तम्, किन्तु ते यदि विद्यायाः अर्जनं न कुर्वन्ति तर्हि तेषां शोभा न भवति। यथा पुष्पिताः पलाशवृक्षाः दर्शने अतीव सुन्दराः सन्ति, किन्तु तेषु सुगन्धः न भवति।
विद्या विवादाय धनं मदाय...
विद्या विवादाय धनं मदाय शक्ति: परेषां परिपीडनाय।
खलस्य साधोर्विपरीतमेतत् ज्ञानाय दानाय च रक्षणाय।।
श्लोकानाम् आधारेण रिक्तस्थानानि।
विद्याहीनाः जनाः इव किंशुकाः न शोभन्ते। मूर्खाणां कालः कलहेन वा गच्छति। साधोः विद्या भवति। खलस्य धनं भवति। धीमतां कालः काव्यशास्त्रविनोदेन । खलस्य शक्तिः परेषां भवति।